Khi đi vắng nhiều ngày, bạn có ba lựa chọn cho chiếc vòng ngọc: đeo hoặc mang theo người, gửi một người tin cậy giữ, hoặc cất lại ở nhà. Không có cách nào an toàn tuyệt đối; cách hợp lý tuỳ vào việc nhà có người ở lại hay không, chuyến đi có gì nguy cơ va đập, và bạn có chỗ cất kín đáo hay không. Điều quan trọng hơn cả là quyết định trước khi đi, không phải trong lúc vội khoá cửa.
Dịp Tết, nhiều khu phố ở các thành phố lớn vắng hẳn trong năm, bảy ngày, và đó cũng là thời điểm nhà trống bị đột nhập được nhắc tới nhiều trên báo mỗi năm. Bài này không bàn chuyện chống trộm cho cả ngôi nhà, mà chỉ đi vào chiếc vòng: để nó ở đâu, giao cho ai, và chuẩn bị những gì để nếu có chuyện thì bạn còn đủ thông tin mà xử lý.
Ba lựa chọn và điểm cần cân nhắc
Bảng dưới so ba cách ở mức nguyên tắc. Với mỗi gia đình, trọng số của từng điểm sẽ khác; một chiếc vòng kỷ niệm của mẹ khác với một chiếc vòng đeo chơi mới mua.
| Lựa chọn | Hợp khi | Rủi ro chính | Cần làm thêm |
|---|---|---|---|
| Đeo hoặc mang theo | Chuyến đi nhẹ nhàng, ít va đập; bạn quen đeo vòng thường xuyên | Va vỡ trên đường, bị quên ở nhà nghỉ, bị giật ở chỗ đông | Túi vải mang theo, kế hoạch tháo cất khi cần |
| Gửi người tin cậy giữ | Người đó ở nhà suốt thời gian bạn đi, có chỗ cất kín | Hiểu lầm khi giao nhận, người giữ cũng có việc phải đi | Ảnh chụp lúc giao, lời dặn rõ ràng, hẹn ngày nhận |
| Cất lại ở nhà | Nhà có người trông, hoặc có chỗ cất thật kín và chắc | Nhà trống bị đột nhập; cất kỹ quá đến mức chính mình quên | Chọn chỗ trước, ghi lại chỗ cất ở nơi khác ngoài nhà |
Có những gia đình chia nhỏ: chiếc vòng đeo hằng ngày thì mang theo, chiếc vòng gia truyền ít đeo thì gửi bố mẹ hoặc cất ở chỗ kín. Không cần chọn một cách cho mọi chiếc.
Nếu để vòng ở nhà: chỗ nào kẻ gian hay lục trước
Kẻ đột nhập thường có ít thời gian và tìm theo thói quen. Những chỗ được nhắc nhiều nhất trong các vụ trộm nhà dân là phòng ngủ chính, đặc biệt ngăn kéo tủ đầu giường, bàn trang điểm, hộp trang sức để lộ, ngăn trên cùng của tủ quần áo, dưới đệm và dưới gối. Chiếc khay vòng đặt trên bàn phấn, vốn rất tiện cho việc đeo tháo hằng ngày, là chỗ không nên để vòng khi nhà trống nhiều ngày.
Chỗ cất tốt là chỗ không nằm trong danh sách đó, không lộ ra khi nhìn qua cửa sổ, và không phải vật có giá trị nổi bật để người ta mang cả khối đi. Nhiều nhà dùng két sắt; két chỉ thực sự có ý nghĩa khi được bắt chặt vào tường hoặc sàn, vì két nhỏ để rời có thể bị khiêng đi nguyên chiếc. Nếu không có két bắt chặt, một chỗ cất kín đáo, ít ai nghĩ tới, đôi khi còn hơn một chiếc két nhỏ đặt giữa phòng.
Dù cất ở đâu, vẫn nên bọc vòng trong túi vải mềm, đặt trong một hộp có đệm, để nếu chỗ cất bị xê dịch, lật lên hay rơi thì ngọc vẫn có lớp đỡ. Và điều hay bị quên: chỗ cất càng khéo thì càng cần ghi lại ở một nơi khác ngoài nhà, ví dụ một dòng ghi chú trong điện thoại, để chính bạn không phải lục tung nhà lúc trở về.
Những điều nên tránh trước và trong chuyến đi
Đăng lịch đi chơi công khai. Ảnh check-in ở sân bay kèm dòng "cả nhà đi một tuần" cho bất kỳ ai xem được biết nhà bạn đang trống. Nếu muốn chia sẻ, đăng sau khi đã về, hoặc để chế độ chỉ người thân xem.
Khoe vòng ngọc trên mạng ngay trước khi đi. Một bức ảnh cận chiếc vòng đẹp, đăng cùng tuần với ảnh hành lý, vô tình cho người lạ biết trong nhà có gì và lúc nào không ai ở nhà.
Giấu vòng vào chỗ quá lạ. Có người gói vòng trong túi nilon rồi bỏ vào thùng gạo, hũ muối, chậu cây. Khi về, người khác trong nhà đổ gạo, thay đất mà không biết. Chỗ cất kín vẫn phải là chỗ cả nhà (hoặc ít nhất hai người) biết.
Mang theo mà không có chỗ cất trên đường. Đeo vòng ra khỏi nhà rồi đến nơi mới thấy cần tháo ra để tắm biển, leo núi hay giúp việc nhà ở quê, mà trong túi không có chỗ nào để cất. Nếu mang theo, mang luôn túi vải.
Giao vòng cho người giữ mà không nói rõ. Đưa một túi đồ nhờ giữ hộ mà không nói trong đó có vòng ngọc, người giữ sẽ không cẩn thận với nó như bạn mong đợi.
Nếu gửi người thân giữ hộ
Gửi người tin cậy giữ là cách nhiều gia đình chọn, nhất là khi bố mẹ hoặc anh chị em ở gần và không đi đâu trong dịp đó. Cách này tránh được rủi ro nhà trống, nhưng thêm vào một rủi ro khác ít ai nói ra: hiểu lầm. Nếu không có gì ghi lại, vài tháng sau rất khó nói chiếc vòng có bị mẻ trước khi gửi hay không, hay chiếc vòng trả lại có đúng là chiếc đã gửi.
Vì thế, lúc giao nên chụp một vài tấm ảnh chiếc vòng ngay trước mặt người giữ, gồm một ảnh toàn vòng và một ảnh cận chỗ có dấu riêng dễ nhận. Không cần giấy tờ; ảnh có ngày giờ trong điện thoại là đủ. Nói rõ trong túi có gì, nên cất ở đâu, và hẹn ngày nhận lại. Người giữ cũng nên mở ra xem trước mặt bạn, để cả hai cùng thấy chiếc vòng còn nguyên.
Khi nhận lại, làm ngược lại: mở ra, nhìn qua dưới ánh sáng tốt, so với ảnh. Làm như vậy không phải vì nghi ngờ người thân, mà vì ai cũng có thể vô tình làm rơi một chiếc hộp hay nhầm hai chiếc túi giống nhau. Có ảnh và có bước mở ra xem, câu chuyện kết thúc êm đẹp; không có, một vết mẻ nhỏ cũng đủ làm hai bên khó xử.
Danh sách việc làm trước khi khoá cửa
Danh sách ngắn dưới đây làm trong khoảng mười phút, tốt nhất là tối hôm trước ngày đi, khi bạn còn đủ bình tĩnh.
- Quyết định với từng chiếc vòng: mang, gửi hay cất. Ghi lại quyết định đó vào một dòng ghi chú.
- Chụp ảnh từng chiếc vòng sẽ cất hoặc gửi, kể cả những chiếc bạn đã có ảnh từ trước.
- Bọc vòng trong túi vải, cho vào hộp có đệm.
- Cất vào chỗ đã chọn, hoặc giao cho người giữ kèm ảnh và lời dặn.
- Ghi chỗ cất (hoặc tên người giữ) vào điện thoại, và báo cho một người thân cùng biết.
- Dọn khay vòng trên bàn phấn, để khay trống hoặc cất khay đi, tránh để lộ đồ trang sức khác.
- Nếu mang vòng theo, kiểm lại trong túi xách đã có túi vải nhỏ và có một ngăn kéo khoá để cất.
Khi về, việc đầu tiên sau khi mở cửa là kiểm tra chỗ cất vòng và nhìn qua từng chiếc. Nếu thấy dấu hiệu đột nhập, giữ nguyên hiện trường và báo công an trước khi dọn dẹp.
Đeo vòng về quê: những tình huống riêng
Về quê ăn Tết là dịp đeo vòng rất tự nhiên: gặp họ hàng, đi chúc Tết, đi lễ. Nhưng đó cũng là những ngày tay chân làm nhiều việc khác thường: phụ gói bánh chưng, rửa lá dong, bê mâm cỗ, dọn bàn thờ, chơi với trẻ con trong họ. Vòng va vào cối đá, chum vại, mép bàn gỗ cứng là chuyện dễ gặp trong mấy ngày đó hơn so với ngày thường ở thành phố.
Một cách dung hoà là đeo vòng những lúc đi chơi, đi chúc Tết, và tháo cất vào túi vải những lúc phụ việc bếp núc hay dọn dẹp. Nhà ở quê thường đông người, nhiều cửa, ít ngăn kéo có khoá; túi vải nên được cất trong hành lý của chính bạn chứ đừng đặt lên bàn thờ, lên chạn hay trong tủ chung của nhà.
Đi xe khách, xe nhà chạy đường dài cũng là lúc vòng dễ va vào tay vịn, cửa xe, khoá dây an toàn. Nếu bạn hay ngủ gật trên xe với tay tựa vào cửa kính, cân nhắc tháo vòng ra cất trong túi xách để ngay bên người trong suốt hành trình. Trên đường về lại thành phố, kiểm lại một lần trước khi rời nhà ở quê: chiếc vòng đang trên tay hay đang nằm trong túi nào.
Khi trở về: mở chỗ cất và nhìn lại từng chiếc
Chuyến đi dài thường kết thúc trong mệt mỏi: hành lý ngổn ngang, nhà bụi, trẻ con quấy. Chính vì vậy việc kiểm tra vòng nên được làm có chủ ý, trong ngày đầu tiên, chứ không để "lúc nào rảnh". Mở chỗ cất, lấy hộp ra, đếm đủ số vòng theo ghi chú đã làm trước khi đi, nhìn qua từng chiếc dưới ánh sáng ban ngày. Với vòng mang theo người, cũng kiểm lại một lượt sau khi dỡ hành lý.
Nếu thấy hộp bị xê dịch, ngăn kéo bị mở, hay đồ đạc quanh chỗ cất lộn xộn khác lúc đi, đừng vội dọn. Chụp ảnh hiện trạng, hạn chế chạm tay, báo công an nơi cư trú, rồi mới kiểm kê những gì mất. Những dấu vết ban đầu có ích cho việc xác minh, và ảnh chụp vòng đã làm trước chuyến đi lúc này trở thành tài liệu mô tả quan trọng nhất bạn có.
Nếu mọi thứ còn nguyên, đưa vòng về lại chỗ đeo tháo quen thuộc và xoá dòng ghi chú về chỗ cất tạm, để lần sau không nhầm giữa chỗ cất cũ và chỗ cất mới. Nhiều gia đình kể rằng họ không mất vòng vì kẻ trộm, mà vì sau một chuyến đi, chiếc vòng ở lại trong chỗ cất tạm và bị quên ở đó vài năm.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mang vòng ngọc ra ngân hàng gửi giữ khi đi xa không?
Một số ngân hàng có dịch vụ cho thuê ngăn giữ đồ hoặc nhận giữ tài sản; điều kiện, thủ tục và trách nhiệm của từng nơi khác nhau. Nếu cân nhắc cách này, hỏi trực tiếp ngân hàng về hợp đồng, quyền mở ngăn và trách nhiệm khi mất, đọc kỹ trước khi gửi.
Nhà có camera rồi thì có cần cất vòng kỹ nữa không?
Vẫn nên. Camera giúp biết chuyện gì đã xảy ra và hỗ trợ trình báo, nhưng không ngăn được việc chiếc vòng bị lấy đi trong vài phút. Cất kín và có ảnh chụp vòng vẫn là lớp bảo vệ cần thiết.
Để vòng trong ô tô khi đi chơi có an toàn không?
Không nên để vòng lại trong ô tô đỗ ở bãi, nhất là chỗ nhìn được từ ngoài vào. Xe đỗ ngoài trời mùa hè nóng lên rất nhanh, xe bị đập kính lấy đồ cũng không hiếm. Vòng đi theo người là an toàn hơn.
Đi vắng lâu thì vòng ngọc cất trong hộp có bị khô, mất bóng không?
Ngọc phỉ thuý tự nhiên chưa xử lý không bị hỏng vì nằm yên trong hộp vài tuần hay vài tháng. Độ bóng có thể trông hơi khác do bụi bám, lau nhẹ bằng khăn mềm là trở lại. Với vòng đã qua xử lý tẩm nhựa, nên hỏi thêm người bán về cách cất.
Người giữ hộ làm mẻ vòng thì giải quyết thế nào?
Trước hết, xem lại ảnh chụp lúc giao để cả hai cùng xác định vết mẻ có từ trước hay không. Nếu đúng là mới, hai bên nói chuyện thẳng thắn và tôn trọng; thường thì nên đưa vòng đến thợ có kinh nghiệm xem có cách xử lý. Chuyện này dễ êm hơn nhiều khi có ảnh.