Khi tháo vòng ngọc ra, chỗ an toàn nhất là một vật đựng cố định, lòng có đệm mềm, đặt trên mặt phẳng xa mép bàn và xa nước — ví dụ một chiếc khay nông lót nỉ trên bàn phấn hay trên nóc tủ đầu giường — và lần nào tháo cũng đặt đúng vào đó. Bồn rửa mặt, mép bồn tắm, túi áo, gối và mặt bàn bếp là những chỗ người ta hay tiện tay đặt vòng nhất, cũng là những chỗ vòng lăn, rơi hoặc bị quên nhiều nhất.
Nhiều người đeo vòng gần như không tháo, nhưng ai cũng có lúc phải tháo: trước khi bôi thuốc ở cổ tay, khi đi làm tóc, khi tay sưng nhẹ vì trời nóng, khi đưa vòng đi làm sạch, hay đơn giản là chiếc vòng đeo luân phiên với chiếc khác. Bài này bàn đúng khoảng thời gian ngắn ngủi đó: vòng đã rời tay nhưng chưa về hộp cất lâu. Chuyện nên tháo vào lúc nào đã có ở nhiều trang khác; ở đây chỉ nói tháo xong thì để vào đâu.
Vì sao lúc nằm ngoài tay mới là lúc vòng dễ vỡ
Một chiếc vòng ngọc đang đeo có cổ tay người làm "đệm": khi va vào cạnh bàn, lực truyền qua da và thịt, người đeo lại cảm nhận được để rụt tay. Khi vòng nằm ngoài tay, chẳng còn gì đỡ nó cả. Vòng tròn lại có đặc tính của bánh xe: đặt đứng hay đặt nghiêng trên mặt hơi dốc là nó lăn, mà mặt bồn rửa, mặt đá bàn bếp hay nắp bồn cầu đều thường hơi nghiêng để thoát nước.
Mặt cứng bên dưới cũng là yếu tố quyết định. Gạch men, đá granite, sàn gạch nhà tắm cứng hơn nhiều so với sàn gỗ hay thảm. Một chiếc vòng rơi từ độ cao ngang bàn xuống sàn gạch có thể vẫn lành, có thể mẻ cạnh, có thể nứt ngầm, có thể gãy đôi; không ai đoán trước được, vì còn tuỳ góc chạm và vân rạn sẵn có trong ngọc. Rơi xuống thảm thì khả năng lành cao hơn hẳn, nhưng thảm lại dễ làm vòng lăn vào gầm tủ và bị quên.
Yếu tố thứ ba là sự chú ý. Người ta tháo vòng ra đúng vào lúc đang bận làm một việc khác: rửa mặt, thay đồ, bế con, nấu bữa tối. Chiếc vòng được đặt xuống trong một giây không suy nghĩ, rồi bị gạt tay trúng, bị khăn tắm kéo theo, hoặc nằm lẫn dưới đống quần áo mang đi giặt. Phần lớn những vụ vòng vỡ trong nhà mà người đeo kể lại đều có chung một khung cảnh: vòng vừa được đặt tạm ở một chỗ "chỉ một lát thôi".
Những chỗ hay tiện tay đặt vòng và vấn đề của từng chỗ
Bảng dưới gom những chỗ mà người đeo vòng hay đặt vòng nhất trong nhà. Không chỗ nào bị cấm tuyệt đối, nhưng biết rủi ro của từng chỗ thì bạn sẽ bớt đặt bừa.
| Chỗ đặt | Chuyện hay xảy ra | Nếu buộc phải đặt ở đó |
|---|---|---|
| Mép bồn rửa mặt | Mặt men trơn, hơi dốc về lỗ thoát; vòng lăn vào lòng bồn hoặc rơi xuống sàn gạch | Đặt nằm phẳng trên một chiếc khăn nhỏ gấp đôi, xa mép |
| Kệ kính, kệ inox nhà tắm | Hẹp, ướt, sát tường; dễ bị chai lọ đẩy rơi | Nên tránh; nhà tắm vốn là nơi trơn và cứng nhất nhà |
| Bàn bếp khi nấu | Dầu mỡ, nước, dao thớt; vòng bị gạt theo khi lau bàn | Đặt hẳn ra phòng khác, không để trên mặt bếp |
| Đầu giường, gối | Lăn xuống khe giường, bị gối hay chăn kéo rơi khi trở mình | Dùng khay có thành trên tủ đầu giường, không đặt lên đệm |
| Túi áo, túi quần | Bị quên, bị cho vào máy giặt, va vào chìa khoá | Chỉ dùng túi có khoá kéo và bọc vòng trong khăn mềm |
| Bàn làm việc, bàn ăn | Bị gạt khi kéo laptop, dọn bát đĩa; trẻ nhỏ với tới | Đặt trong một vật đựng có thành, không để trần trên mặt bàn |
| Nóc máy giặt, nóc tủ lạnh | Rung khi máy chạy, quá cao để nhìn thấy, rơi khi mở cửa tủ | Không nên dùng làm chỗ đặt |
Điểm chung của các chỗ rủi ro: mặt trơn hoặc dốc, gần nước, sát mép, hoặc là nơi người khác trong nhà cũng hay đặt đồ. Chỗ đặt tốt thì ngược lại cả bốn điều đó.
Một chỗ cố định: khay, đĩa lõm hay cọc cắm vòng
Khay nông có thành. Một chiếc khay gỗ hoặc gốm có thành cao khoảng một đốt ngón tay, lòng lót nỉ, vừa giữ vòng không lăn vừa nhìn thấy ngay. Thành khay không cần cao: chỉ cần đủ để vòng nằm phẳng mà không trượt ra ngoài khi khay bị chạm nhẹ.
Đĩa lõm. Một chiếc đĩa sâu lòng kiểu đĩa đựng xà phòng bằng gỗ hoặc gốm men mờ cũng làm được việc này. Tránh đĩa thuỷ tinh mỏng hay đĩa gốm có men sần, vì vòng thả vào sẽ va mạnh và có thể làm cả hai cùng mẻ.
Cọc cắm vòng. Cọc hình nón hoặc hình trụ bọc vải giữ vòng đứng thẳng, gọn và dễ nhìn. Điều cần lưu ý là cọc phải nặng chân, đặt vững; cọc nhẹ bị chạm là đổ cả cọc lẫn vòng. Cọc cũng không nên cao quá mức vòng có thể trượt từ trên cao xuống.
Một chỗ, không phải nhiều chỗ. Giá trị của chỗ đặt nằm ở chữ "cố định". Có ba khay ở ba phòng thì lúc tìm vòng bạn lại phải nghĩ xem lần trước tháo ở đâu. Một khay duy nhất ở phòng ngủ, cộng một chiếc túi vải nhỏ để mang theo khi tháo ở ngoài, là đủ cho đa số người.
Đặt ở tầm mắt, xa mép. Khay nên nằm sâu vào trong mặt tủ, cách mép ít nhất một gang tay, ở chỗ bạn liếc qua là thấy. Chỗ khuất thì an toàn khỏi va chạm nhưng dễ bị quên, nhất là khi bạn chỉ tháo vòng vài ngày một lần.
Thói quen tháo và đeo trên mặt mềm
Phần lớn sự cố xảy ra ngay trong vài giây tháo vòng, khi bàn tay đang bóp và vòng bất ngờ tuột ra. Vài thói quen dưới đây không tốn công mà giảm hẳn nguy cơ.
- Ngồi xuống trước khi tháo. Đứng tháo thì vòng tuột khỏi tay sẽ rơi từ ngang hông; ngồi tháo thì vòng rơi vào lòng hoặc từ độ cao thấp hơn nhiều.
- Tháo phía trên một mặt mềm: giường, sofa, hoặc trải một chiếc khăn bông gấp đôi lên bàn. Đừng tháo phía trên bồn rửa hay sàn gạch.
- Rửa sạch xà phòng, kem dưỡng trên tay trước khi tháo nếu tay đang trơn. Tay trơn thì vòng trượt đi bất ngờ khi vừa qua khớp ngón cái.
- Đặt vòng vào khay ngay sau khi tháo, đừng cầm theo đi làm việc khác rồi mới đặt.
- Khi đeo lại, cũng ngồi xuống và làm phía trên mặt mềm. Đeo xong, xoay nhẹ vòng một vòng để kiểm tra không có gì kẹt giữa ngọc và da.
- Nếu tháo vòng ra vì tay đang sưng hoặc vì lý do sức khoẻ, ghi một dòng nhắc trên điện thoại kèm chỗ cất, vì những lần tháo bất thường là những lần dễ quên nhất.
Chuyện tháo vòng chật hay vòng bị kẹt là một đề khác, cần cách làm riêng và có khi cần người hỗ trợ; ở đây chỉ nói tới chiếc vòng tháo ra bình thường.
Nhà có trẻ nhỏ, thú nuôi hoặc nhiều người cùng ở
Trẻ nhỏ thích những thứ tròn, nhẵn, mát tay và phát ra tiếng khi gõ; chiếc vòng ngọc hội đủ cả bốn điều. Một đứa trẻ tập đi có thể với tới mặt bàn trà, bàn ăn và ngăn kéo thấp. Nếu trong nhà có trẻ dưới khoảng sáu tuổi, chỗ đặt vòng nên ở độ cao trẻ không với tới và không nhìn thấy, chẳng hạn mặt tủ cao trong phòng ngủ người lớn, kể cả khi điều đó làm bạn phải đi thêm vài bước mỗi lần tháo.
Mèo là nỗi lo riêng. Mèo hay nhảy lên mặt tủ, bàn phấn và có thói quen gạt những vật nhỏ xuống đất. Khay có nắp đậy, hoặc một ngăn kéo có lót nỉ, an toàn hơn khay hở nếu nhà nuôi mèo. Chó ít leo trèo hơn nhưng có thể ngậm những thứ rơi xuống sàn.
Nhà đông người hay có người giúp việc thì nên nói rõ với mọi người chỗ đặt vòng và nhờ không dọn, không di chuyển chiếc khay đó. Nhiều chiếc vòng bị "mất" trong nhà thực ra chỉ bị một người tốt bụng dọn gọn vào chỗ khác. Ngược lại, đừng để vòng ở chỗ người khác trong nhà phải đụng vào khi làm việc của họ, như bàn ăn chung hay cạnh bồn rửa bát.
Khi phải tháo vòng ở bên ngoài nhà
Có những lúc bạn buộc phải tháo vòng ở nơi không có khay quen thuộc. Nguyên tắc vẫn vậy: một vật đựng mềm, kín, và mang theo người.
- Mang sẵn một chiếc túi vải nhỏ có dây rút trong túi xách. Tháo vòng ra là cho ngay vào túi, rút dây, cất vào ngăn trong có khoá kéo.
- Ở tiệm làm tóc, spa hay phòng thay đồ: không đặt vòng lên bàn dụng cụ hay bồn gội, cũng không gửi nhờ nhân viên giữ hộ nếu không thật cần.
- Ở phòng khám, khi được yêu cầu tháo trang sức: cất vào túi của chính bạn, giao cho người nhà giữ nếu có, và nhìn tận mắt chỗ cất trước khi vào phòng.
- Trên tàu xe đường dài: đừng tháo vòng ra để trong ngăn ghế, túi lưới sau lưng ghế hay khay gập; đó là những chỗ bị quên nhiều nhất khi xuống xe.
- Ở nhà người quen: tháo ra thì cất vào túi xách của mình ngay, đừng đặt lên bàn nhà chủ dù chỉ trong lúc rửa tay.
Túi vải nhỏ là món đồ rẻ nhất mà giữ được nhiều chiếc vòng nhất. Chọn màu dễ nhận ra trong túi xách, đừng chọn màu đen giống mọi thứ khác bên trong.
Những lỗi hay gặp và cách sửa
Đặt vòng đứng nghiêng tựa vào tường. Trông gọn, nhưng chỉ cần rung nhẹ là vòng ngã và lăn. Vòng ngoài tay nên nằm phẳng hoặc được giữ trên cọc vững chân.
Thả vòng vào hộp trang sức chung. Vòng ngọc nằm lẫn với nhẫn có hột, dây chuyền và kẹp tóc kim loại sẽ bị cọ xước, còn dây chuyền thì dễ quấn vào vòng rồi kéo vòng rơi khi bạn nhấc dây lên. Vòng ngọc cần ngăn riêng.
Chồng nhiều vòng lên nhau trong một khay. Hai chiếc vòng ngọc chồng lên nhau sẽ cọ vào nhau mỗi lần khay bị xê dịch. Nếu khay chung, đặt mỗi vòng một góc hoặc lót khăn giữa hai chiếc.
Đổi chỗ đặt liên tục. Hôm nay để bàn phấn, mai để ngăn kéo, hôm sau để túi xách: đến lúc cần thì không nhớ. Đổi chỗ chỉ nên làm một lần, có lý do, và báo cho người trong nhà.
Coi chỗ đặt tạm là chỗ cất lâu. Khay mở trên bàn phấn hợp cho vài giờ đến vài ngày. Nếu chiếc vòng sẽ nằm ngoài tay nhiều tuần, nên chuyển vào hộp cất có nắp, ngăn riêng, tránh bụi và tránh ánh mắt người lạ ghé nhà.
Câu hỏi thường gặp
Đặt vòng ngọc trong phòng tắm có hại gì cho ngọc không?
Hơi ẩm trong phòng tắm không làm hỏng ngọc phỉ thuý tự nhiên trong thời gian ngắn. Cái hại chủ yếu là rủi ro vật lý: mặt trơn, sàn gạch cứng, không gian chật và tay ướt. Nếu buộc phải tháo trong phòng tắm, cho vòng vào túi vải rồi mang ra ngoài ngay.
Có nên để vòng ngọc trên gối khi đi ngủ không?
Không nên. Trở mình trong đêm có thể làm vòng rơi xuống khe giường hoặc xuống sàn, và sáng ra rất dễ bị cuốn theo vỏ gối mang đi giặt. Một chiếc khay có thành trên tủ đầu giường gần như tiện bằng mà an toàn hơn nhiều.
Cọc cắm vòng làm bằng chất liệu nào thì tốt?
Cọc gỗ hoặc cọc bọc nhung, bọc nỉ đều dùng được, miễn là bề mặt mềm hoặc nhẵn và chân đủ nặng để không đổ. Tránh cọc kim loại trần có cạnh sắc, cọc nhựa nhẹ dễ ngã khi bị chạm.
Tháo vòng ra lúc sơ cứu vết thương ở tay thì cất đâu cho nhanh?
Trong lúc vội, việc đầu tiên là lo cho vết thương. Đưa vòng cho một người khác giữ hoặc cho vào túi áo có khoá kéo, rồi nhắc người đó nói lại chỗ cất khi mọi việc đã xong. Sau đó mới chuyển vòng về khay quen thuộc.
Nhà có hai người đeo vòng thì dùng chung một khay được không?
Được nếu khay đủ rộng để mỗi chiếc nằm riêng và mỗi người biết chiếc nào của mình. Khi hai chiếc vòng trông na ná nhau, nên dùng hai khay khác màu hoặc chia khay bằng một vách nhỏ để khỏi nhầm.
Đặt vòng trong ngăn kéo có an toàn hơn khay mở không?
Ngăn kéo kín bụi và khuất mắt hơn, nhưng mỗi lần kéo mạnh thì đồ trong ngăn trượt và va vào nhau. Nếu dùng ngăn kéo, lót nỉ dày và cho vòng vào một khay nhỏ đặt cố định trong ngăn, kéo ra đẩy vào nhẹ tay.